Ścięgno Achillesa jest najbardziej wytrzymałym ścięgnem człowieka, ale pomimo tego może ulegać zerwaniu. Najczęściej zerwanie dotyka pacjentów po 30 roku życia, często przy sportach wymagających szybkich startów, np. tenis.
Zdrowe ścięgno Achillesa jest najbardziej wytrzymałym ścięgnem organizmu. Do zerwania dochodzi w wyniku powolnego zwyrodnienia ścięgna, które może rozwijać się zupełnie bezobjawowo.
Zerwanie ścięgna Achillesa jest znane także jako: Achilles zerwany, uszkodzenie ścięgna Achillesa, zerwanie ścięgna Achillesa, ponowne zerwanie Achillesa, rekonstrukcja Achillesa, zerwanie ścięgna piętowego, częściowe zerwanie ścięgna Achillesa, częściowe uszkodzenie ścięgna Achillesa, zerwanie Achillesa, naderwanie Achillesa, częściowe zerwanie Achillesa, achilles tendon rupturę, torn achilles.
Zerwaniu ścięgna Achillesa często towarzyszy słyszalny trzask, chory ma wrażenia uderzenia w łydkę. Niekiedy objawy są jednak mylące — chory jest stanie chodzić, poruszać stopą — i z tego powodu część zerwań nie jest rozpoznawana od razu.
Podstawą rozpoznania jest badanie kliniczne wykonane przez lekarza ortopedę. Zazwyczaj takie badanie pozwala na rozpoznanie zerwania. Zerwanie można potwierdzić w badaniu ultrasonograficznym lub w rezonansie magnetycznym, ale najważniejsze jest badanie lekarskie rękami.
Najczęściej stosuje się leczenie operacyjne. W ostatnich latach popularyzuje się na nowo leczenie nieoperacyjne zerwania. Nowoczesna rehabilitacja pozwala na uzyskanie wyników tak dobrych jak po leczeniu operacyjnym — bez operacji.
Nieleczone zerwanie powoduje trwałe osłabienie kończyny i ograniczenie jej funkcji.
W profilaktyce ważne jest dbanie o odpowiednie rozciąganie, o rozgrzewkę przed aktywnością fizyczną. Często do zerwania dochodzi u osób dotychczas nieaktywnych fizycznie, które rozpoczynają trening od sportów bardzo obciążających Achillesa, np. squasha. W razie wątpliwości, przed rozpoczęciem treningu należy skonsultować się z lekarzem.
Tak, większość chorych, po ustąpieniu pierwszych dolegliwości bólowych jest w stanie chodzić z utykaniem. Możliwe jest także poruszanie stopą w stawie skokowym. Z tego powodu czasami pacjenci nie są w stanie zorientować się, że doszło do zerwania. Brzmi nieprawdopodobnie, ale od czasu do czasu leczę pacjentów, u których rozpoznaję zerwanie po kilku tygodniach! Dlatego każdy uraz okolicy Achillesa należy skonsultować z lekarzem.
Nie oznacza to, że można żyć z zerwaniem ścięgna Achillesa. Zerwanie ścięgna Achillesa to poważny uraz wymagający specjalistycznego leczenia. Bez niego funkcja kończyny będzie ograniczona.
Tak można i to czasami jest powodem niezgłaszania się do lekarza. To wydaje się niemożliwe, ale widziałem taką sytuację wiele razy — pacjenci nie zorientowali się, że ścięgno Achillesa uległo zerwaniu! Dlatego jeśli w czasie urazu pojawiło się poczucie trzaśnięcia — należy taki uraz skonsultować z ortopedą.
W leczeniu nieoperacyjnym stosuje się unieruchomienie w specjalnym bucie i dostosowaną do fazy gojenia rehabilitację. Chory jest w stanie obciążać kończynę w bucie po 2 tygodniach od zerwania. Nie każdy chory może być leczony operacyjnie! Konieczne jest spełnienie ścisłych kryteriów i rozpoczęcie leczenia w pierwszych dniach po zerwaniu.
Naderwanie Achillesa oznacza częściowe uszkodzenie ścięgna Achillesa, natomiast pod pojęciem zerwanie mówimy o uszkodzeniu całkowitym.
Na to pytanie nie da się jednoznacznie odpowiedzieć. Potrzebna jest wcześniejsza diagnostyka i ocena lekarska.
W stosowanych dawniej metodach leczenia używano unieruchomienia gipsowego, niekiedy gipsu aż do pachwiny. Obecnie w ogóle nie stosuje się unieruchomienia w pełnym gipsie. Zamiast tego stosuje się specjalne buty pozwalające na obciążanie kończyny wcześnie po zerwaniu.
Najlepiej jest jeśli od zerwania do zeszycia Achillesa nie upłynie więcej niż dwa tygodnie. Jeśli rozpoznaję zerwania, które wydarzyły się wcześniej niż przed dwoma tygodniami, to zeszycie wciąż jest możliwe, ale wymaga zastosowania dostosowanych metod.
Pacjent leży na brzuchu, zabieg wykonuje się w zali operacyjnej. W metodzie minimalnie inwazyjnej wykonuje się niewielkie nacięcie na łydce. Pozostała część zabiegu odbywa się przezskórnie: końce zerwanego Achillesa są zbliżane i zeszywane wprowadzonym przez nacięcie szwem. Zazwyczaj po zabiegu pozostaje się w szpitalu na jedną noc, choć możliwe jest także wyjście ze szpitala tego samego dnia.
Jeśli rozpoznaję zerwanie ścięgna Achillesa w pierwszym kroku oceniam, czy możliwe jest leczenie nieoperacyjne. W pewnych przypadkach możliwe jest leczenie bez operacji z równie dobrym wynikiem, co przy operacji. Nie każdy pacjent może być zakwalifikowany do leczenia nieoperacyjnego.
Podstawową metodą leczenia zerwania ścięgna Achillesa jest miniinwazyjne przezskórne szycie Achillesa. W tej metodzie wykonuje zaszycie ścięgna z niewielkiego nacięcia na łydce.
Często leczę pacjentów z nieco bardziej skomplikowaną historią: zerwanie przeoczone, zerwanie na raty, ponowne zerwanie Achillesa. W takiej sytuacji leczenie dostosowuję do sytuacji — nie ma tu jednego przepisu.
Jeśli jesteś fizjoterapeutą i leczysz pacjentów z problemami ścięgna Achillesa to zapraszam się na mój kurs «Achilles od stóp do głów». W czasie kursu omawiamy sposoby leczenia i sposoby postępowania fizjoterapeutycznego w problemach Achillesa. Obserwuj ortopeda_od_stopy na Instagramie po najnowsze informacje i terminy kursu.
